Ondernemerschap binnen culturele erfgoedsector staat nog in de kinderschoenen

06 maart 2014

Panteia heeft uitgebreid onderzoek verricht naar hoe ondernemend de culturele erfgoedsector is. In samenwerking met de leerstoel Bibliotheekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, werden de museumsector en de openbare bibliotheeksector onder de loep genomen en met elkaar vergeleken. Uit het onderzoek blijkt dat beide sectoren ondernemerschap als een noodzaak ervaren gezien de bezuinigingen op de culturele subsidies. Ze worstelen echter ook met de paradox dat wanneer de eigen inkomsten toenemen de subsidiekraan wellicht strakker aangedraaid wordt. Per saldo levert dat dan niet altijd winst op. Toch valt er ook veel te winnen bij meer ondernemendheid in de culturele sector. Daarom is het van belang te weten welke factoren van invloed zijn op deze ondernemendheid.

Sector goed van start met ondernemende activiteiten
Onder Nederlandse musea en openbare bibliotheken is onderzocht in welke mate sprake is van proactiviteit, risicobereidheid en innovativiteit. Deze drie aspecten tezamen bepalen de mate van ondernemendheid. Hierbij valt op dat er in beide culturele sectoren een goede start gemaakt is met de invulling van het begrip ondernemendheid. Zo zijn er wat betreft proactiviteit voorbeelden als het Vrienden van-concept, verhuur van ruimtes, netwerk vergroten, sponsoring voor de extra’s. Op het gebied van innovativiteit komen voorbeelden voorbij als een reizende museale collectie, collectie in bruikleen tegen betaling, fondsenwerving, samenwerking en kennisdeling. Alhoewel de risicobereidheid in beide sectoren minder sterk ontwikkeld is, zijn hiervan ook al aardige voorbeelden te zien zoals crowdfunding, betaling vragen voor diensten en het aangaan van partnerships met commerciële organisaties. Uit het onderzoek blijkt dat eerdere ervaringen van de directie in andere culturele sectoren en/of het bedrijfsleven ertoe leidt dat organisaties een sterkere ondernemende houding hebben.

‘Cultureel ondernemerschap’ stuit op vele hindernissen
Daarnaast valt er nog veel te winnen in de museum- en bibliotheeksector. In het onderzoek zijn hindernissen aan het licht gekomen, zoals de taaie organisatiecultuur, die de overgang naar een meer marktgerichte instelling reëel in de weg staan. Ook de ‘subsidieparadox’ speelt een rol. Een ‘beloning’ voor meer marktgerichtheid en ondernemerschap kan een vermindering van subsidiegelden zijn. Dit vooruitzicht zal de ondernemendheid binnen culturele instellingen niet stimuleren.  Verder worden aspecten genoemd als zelfstandig kunnen zijn door ‘lossere banden’ met de gemeente, en in staat zijn de eigen organisatiecultuur te kunnen veranderen. Uit aanvullende analyses komt verder naar voren dat binnen culturele instellingen de ondernemende houding bijna even sterk tot uitdrukking komt in het versterkt nastreven van sociale en culturele doelen als in een grotere marktgerichtheid. Het vergroten van het publieksbereik volgt op duidelijke afstand.
 


Voor inlichtingen: Natasha Stroeker: 079 322 26 05

Ondernemendheid in de culturele sector

06 maart 2014

Het doel van dit onderzoek is om meer inzicht te krijgen in de ondernemendheid binnen de culturele erfgoedsector, in casu musea en openbare bibliotheken. In hoeverre is er sprake van ondernemendheid binnen de sector. En: in hoeverre zijn culturele erfgoedinstellingen in staat om kansen te zien en te benutten, bijvoorbeeld door investeringen uit de markt te verkrijgen. In het onderzoek is de ondernemendheid binnen de culturele sector onderzocht door te kijken naar de ondernemende houding binnen culturele instellingen en de praktische doorvertaling van het begrip ‘cultureel ondernemerschap’. Meer dan driehonderd culturele instellingen hebben aan het onderzoek meegewerkt.
 

download rapport

Auteur(s): dr. N.E. Stroeker, drs. N.E. de Vries, prof. dr. F.J.M. Huysmans

Contact

Via onderstaande gegevens kunt u contact met ons opnemen. Als u op de hoogte wilt blijven van interessant nieuws, kunt u ons ook volgen op twitter en/of onze LinkedInpagina. Daarnaast bieden we de mogelijkheid om u in te schrijven voor een of meerdere nieuwsbrieven, klik daarvoor hier.

Postadres
Postbus 7001
2701 AA Zoetermeer

tel: 079 322 20 00
fax: 079 322 21 01

e-mail: info@panteia.nl

Bezoekadres
Bredewater 26
2715 CA Zoetermeer